Archief converteren

Met online-omzetten.nl kunt u verschillende bestandsarchieven (bijv. .RAR, .ZIP, .7Z, .tgz en nog veel meer) eenvoudig naar andere archieven converteren. Zo hoeft u geen extra software te installeren, want met een conversie naar het bekende .ZIP-formaat kunnen de meeste archieven direct worden geopend.

Momenteel worden de volgende archiefformaten ondersteund:

.rar, .zip, .tar.gz, .tgz, .gz, .tbz, .bz, .bz2, .tzo, .tlz, .txz, .t7z, .jar, .war, .lha, .7z, .alzip, .ace, .arj, .arc, .cab, .lzma, .lzo, .lz, .xz, .rzip, .lrzip, .7zip, .cpio

Overzicht van archiefformaten: van 7z via rar en tar tot ZIP

Archiefformaten bundelen meerdere bestanden en mappen in één enkel bestand. Dat is niet alleen handig voor verzending per e-mail, downloaden van internet of archivering, maar de meeste formaten comprimeren de inhoud ook nog eens extra. Dat bespaart ruimte op de harde schijf, SSD of in de mailbox. Maar welk formaat is geschikt voor wat? Hoe is de huidige verspreiding en welk formaat is vervangen? Dit artikel geeft een overzicht van de belangrijkste archiefformaten, hun geschiedenis, hun sterke en zwakke punten.

Tabel met een vergelijking van de belangrijkste archiefformaten:

Benchmarks: compressie en snelheid in de praktijk in 2026

Voor de benchmark hebben we vijf typische bestandstypen met verschillende compressiemethoden gepakt: een testbestand van precies 1 MB (uittreksel uit "War and Peace"), een map van ongeveer 8 MB met gemengde bestanden (tekst, JPG, PDF), de huidige 7zip-broncode, een webserverlogbestand van bijna 100 MB en een Alpine Linux-ISO van 347 MB. De compressie werd uitgevoerd met (2026) de huidige versie van ZIP, 7z, tar.gz, .tar.xz RAR en Zstd onder standaardinstellingen op een Ryzen 3950X.

Het eerste diagram toont de gecomprimeerde grootte in procenten van het origineel. Hoe kleiner de balk, hoe beter de compressie. Zoals verwacht zijn de verschillen het grootst bij tekstbestanden en logbestanden: 7z en tar.xz bereiken hier slechts 4-8% van de oorspronkelijke grootte. Zip en .tar.gz liggen tussen 8 en 36%. Bij reeds gecomprimeerde bestanden, zoals de ISO-image of de gemengde map, liggen alle formaten boven de 90%; hier levert de extra compressie nauwelijks nog iets op.

Het tweede diagram toont de tijd die nodig is om het archief aan te maken. ZIP, tar.gz en rar comprimeren snel, terwijl 7z en vooral xz aanzienlijk meer tijd nodig hebben. De betere compressie wordt dus betaald met extra wachttijd. De schalen verschillen per testbestand en kunnen dus alleen binnen de betreffende categorie worden vergeleken.

Het is duidelijk te zien dat de relatief nieuwe ZSTD-standaard een echte uitblinker is op het gebied van prestaties. In alle scenario's is zstd aanzienlijk sneller, terwijl de bestandsgrootte vrijwel gelijk is aan die van gzip.

ZIP – de universele alleskunner

ZIP is veruit het meest gebruikte archiefformaat ter wereld. Windows (sinds versie ME / 2000), macOS en Linux kunnen ZIP-bestanden openen en maken zonder extra software. Deze universele ondersteuning maakt ZIP tot de meest compatibele variant voor het uitwisselen van bestanden: elke ontvanger zou het bestand moeten kunnen openen.

De geschiedenis van ZIP-bestanden:

Het ontstaan van het ZIP-formaat hangt nauw samen met een rechtszaak: in de jaren 80 was het ARC-formaat van System Enhancement Associates (SEA) DE standaard voor gegevenscompressie. De jonge programmeur Phil Katz uit Milwaukee ontwikkelde met PKARC een sneller en stabieler alternatief. Katz werd echter door SEA aangeklaagd wegens schending van het auteursrecht en verloor de rechtszaak.

Phil Katz reageerde door een volledig nieuw archiefformaat te ontwikkelen: ZIP. Begin 1989 publiceerde Katz het formaat samen met de software "PKZIP". In tegenstelling tot ARC publiceerde hij echter de volledige formaatspecificatie als public domain. Zo kon iedereen ZIP-compatibele software ontwikkelen en publiceren.

Deze openheid was en is ook bepalend voor het succes van het formaat: terwijl SEA en het ARC-formaat later in de vergetelheid raakten, werd ZIP binnen enkele jaren de standaard. Phil Katz heeft echter maar beperkt kunnen genieten van het succes van ZIP: hij stierf al in 2000 op slechts 37-jarige leeftijd. Zijn bedrijf PKWARE bestaat echter nog steeds en onderhoudt nog steeds de ZIP-specificatie.

Technische kenmerken van het ZIP-formaat:

ZIP gebruikt standaard het DEFLATE-algoritme voor compressie. DEFLATE biedt een goed compromis tussen snelheid en bestandsgrootte. Nieuwere ZIP-versies ondersteunen ook sterkere algoritmen zoals LZMA of Zstandard, maar met het nadeel dat oudere archiveringsprogramma's deze bestanden dan niet kunnen uitpakken.

ZIP comprimeert elk bestand afzonderlijk. Dit heeft als voordeel dat elk bestand afzonderlijk kan worden gelezen zonder dat het hele archief hiervoor hoeft te worden uitgepakt. Het nadeel is echter dat redundantie in soortgelijke bestanden bij de compressie behouden blijft. Daardoor kunnen de archieven onder bepaalde omstandigheden groter zijn. ZIP ondersteunt dus geen progressieve compressie (ook wel solid compression genoemd).

RAR – de klassieker onder Windows

RAR (Roshal Archive) is na ZIP waarschijnlijk het op één na bekendste archiefformaat, in ieder geval in de Windows-wereld. Het biedt een betere compressie dan ZIP, maar kan als propriëtair formaat niet zonder extra software worden geopend.

De geschiedenis van RAR

RAR werd in 1993 ontwikkeld door de Russische programmeur Eugene Roshal. Roshal was toen net 21 jaar oud, nog jonger dan Phil Katz bij de ontwikkeling van PKZIP. Roshal ontwikkelde eerst een DOS-versie en bracht in 1995 WinRAR voor Windows uit.

In tegenstelling tot ZIP is RAR propriëtair. Dat betekent dat de formaatspecificatie niet openbaar is. Hoewel er tal van programma's zijn die RAR-bestanden kunnen uitpakken (7-ZIP, PeaZip, …), mogen alleen gelicentieerde programma's RAR-archieven maken.

Waarom werd RAR zo populair?

RAR verspreidde zich in de jaren 90 en 2000 vooral in de downloadscene. Het formaat bood twee belangrijke voordelen: een betere compressie dan ZIP (belangrijk omdat opslagruimte schaars was en internetverbindingen traag) en de mogelijkheid om grote archieven in meerdere delen op te splitsen (multivolume-archieven). Dit laatste was handig om grote bestanden over meerdere diskettes of cd's te verdelen of om uploadlimieten te omzeilen.

RAR vandaag

Met snellere internetverbindingen en betere native ZIP-ondersteuning heeft RAR aan belang ingeboet. Voor algemene bestandsuitwisseling is ZIP vandaag de dag de betere keuze. Toch heeft het RAR-formaat ook vandaag de dag nog steeds zijn aanhangers en in de gaming-sector wordt het nog steeds graag gebruikt, bijvoorbeeld voor mods.

7z – open source met maximale compressie

7z is het standaardformaat van het open source-programma 7-Zip en biedt soms de beste compressie van alle gangbare archiefformaten. Een betere compressie betekent hier echter ook een langere compressietijd.

De geschiedenis van 7z

Ook 7-Zip is ontworpen door een Russische ontwikkelaar: in 1999 bracht Igor Pavlov 7-Zip op de markt. Het programma en het bestandsformaat vallen onder de LGPL-licentie en zijn dus volledig open source. Pavlov ontwikkelde ook het LZMA-algoritme, dat de basis vormt voor 7z. Hoewel de specificaties open zijn en de compressie zeer goed is, heeft 7z zich tot nu toe nog niet op grote schaal kunnen doorzetten. Voor een brede verspreiding ontbreekt native ondersteuning door het besturingssysteem.

Wanneer is 7z zinvol?

7z is uitstekend geschikt voor back-ups en archieven waarbij de bestandsgrootte belangrijker is dan de compatibiliteit voor uitwisseling. Om grote hoeveelheden bestanden op lange termijn op te slaan, is een betere compressie op lange termijn zinvoller, ook al duurt de initiële compressie iets langer.

tar – de dinosaurus onder de archieven

tar (Tape Archive, ook wel tarball genoemd) is het traditionele archiefformaat van de Linux- en Unix-wereld. Het bijzondere: tar comprimeert de bestanden zelf niet. Het bundelt alleen meerdere bestanden en mappen in één enkel bestand. ZIP heeft deze functie ook, maar daar is het de uitzondering, bij tar is het de standaard.

De geschiedenis van tar

Tar werd in 1979 ontwikkeld voor Unix 7 bij AT&T Bell Labs. De naam "Tape Archive" verraadt ook de oorspronkelijke toepassing: het opslaan van bestanden op magneetbanden. Het formaat is daarmee een van de oudste nog actief gebruikte archiefformaten.

De Unix-filosofie: "Een programma moet één taak uitvoeren, en die goed" wordt weerspiegeld in tar: het bundelt bestanden zonder ze te comprimeren. Voor de compressie wordt een apart programma gebruikt: gzip, bzip2, xz en sinds kort ook zstd. De gecombineerde formaten heten dan respectievelijk .tar.gz (of .tgz), .tar.bz2, .tar.xz of .tar.zst.

.tar.gz, .tar.xz, .tar.zst – de verschillen

.tar.gz gebruikt gzip voor compressie. gzip is de klassieke standaard voor broncodepakketten en wordt al sinds de jaren 90 op grote schaal gebruikt. De compressie is snel, maar afhankelijk van de instellingen niet bijzonder sterk.

.tar.xz gebruikt het LZMA2-algoritme (zoals in 7z) en bereikt de beste compressieverhouding van alle tar-varianten. Daar staat tegenover dat de compressie aanzienlijk langzamer is. Veel Linux-distributies gebruiken .tar.xz voor hun pakketarchieven, omdat de bespaarde bandbreedte de langere compressietijd rechtvaardigt.

.tar.zst maakt gebruik van Zstandard en biedt een uitstekend compromis: de compressie is bijna net zo goed als bij xz, maar is aanzienlijk sneller. Steeds meer Linux-distributies stappen daarom over van xz naar zstd. Arch Linux gebruikt sinds 2020 Zstandard voor zijn pakketten, Fedora sinds 2019.

Zstandard: nieuwkomer met potentieel

Zstandard (zstd) is een relatief jong compressiealgoritme. Het werd pas in 2015/2016 ontwikkeld door Yann Collet bij Facebook (nu Meta) en verspreidt zich snel. Het bijzondere aan ZStandard: Zstd lost een probleem op dat andere algoritmen hebben, namelijk het conflict tussen snelheid en compressieverhouding. Traditioneel gold namelijk: wie sterk wil comprimeren, moet daar lang op wachten (zoals bij xz), wie het snel nodig heeft, heeft grotere bestanden (bijv. gzip). Zstandard kan dit patroon doorbreken: bij een vergelijkbare compressieverhouding als xz komt de snelheid ongeveer overeen met die van gzip. Zo combineert zstandard de voordelen van beide formaten in één.

Verspreiding

De acceptatie van Zstandard vordert snel:

Linux-distributies: Arch Linux stapte in 2020 over van xz naar zstd, Fedora al in 2019
Windows 11: sinds oktober 2023 kan Windows 11 .tar.zst zonder extra software uitpakken
Browsers: Chrome (sinds versie 123 in maart 2024) en Firefox (sinds versie 126, medio 2024) ondersteunen zstd voor websites.

Voor eindgebruikers is zstd nog niet zo relevant als .rar of .zip, maar in de server- en ontwikkelomgeving is de standaard al ingeburgerd.

Welk formaat voor wat?

Voor het uitwisselen van bestanden: ZIP. Iedereen kan het openen, er zijn geen uitleg nodig.
Voor back-ups en archivering: 7z of .tar.zst voor maximale compressie
Voor Linux-broncode en pakketten: tar.gz (klassiek), tar.xz (klein) of tar.zst (modern).
Voor het ontvangen van RAR-bestanden: uitpakken met 7-Zip of een ander compatibel programma – of direct hier omzetten naar een handzamer formaat.

Bronnen en verdere links

• RFC 8478 – Zstandard Compression (IETF-standaard)
• APPNOTE.TXT – Officiële ZIP-formaatspecificatie (PKWARE)
• 7z-formaat – Officiële documentatie (7-Zip)
• GNU tar – Officiële projectpagina
• Zstandard – Officiële projectpagina (Meta)
• Where Was the Zip File Invented? – Milwaukee Magazine, 2023 (een zeer lezenswaardig artikel over de geschiedenis van Phil Katz en PKWARE)