Alles over DjVu bestanden

DjVu (uitgesproken als Déjà-Vu) is een speciaal voor gescande documenten ontwikkeld beeldcompressieformaat. In tegenstelling tot PDF, dat vooral voor tekst en vectorafbeeldingen is geoptimaliseerd, slaat DJVU gecomprimeerde pixelafbeeldingen op. Dat is ideaal voor scans van boeken, tijdschriften of historische documenten. Het grootste voordeel is dat de bestanden bijzonder klein zijn in vergelijking met PDF. DjVu is tussen 1996 en 2001 ontwikkeld bij AT&T Labs.

Hoe werkt de compressie bij DjVu-bestanden?

DjVu verdeelt elke pagina in lagen: voorgrond (tekst en lijnen), achtergrond (papierstructuur en afbeeldingen) en een masker. Elke laag wordt gecomprimeerd met een eigen algoritme dat voor deze taak is geoptimaliseerd:

De tekst wordt verwerkt met het JB2-algoritme. Dit herkent terugkerende patronen. Zo wordt de letter "a", mits deze in hetzelfde lettertype en dezelfde grootte herhaaldelijk voorkomt, slechts één keer opgeslagen. Elke volgende keer dat deze letter voorkomt, wordt deze voortaan alleen nog als referentie opgeslagen. Dit bespaart aanzienlijke hoeveelheden opslagruimte. Het achtergrondniveau maakt gebruik van IW44, een op wavelet gebaseerd algoritme, vergelijkbaar met JPEG 2000. Als gevolg hiervan kunnen DjVu-bestanden 5-10 keer kleiner zijn dan PDF-bestanden met een vergelijkbare kwaliteit.

Geschiedenis en verspreiding van DjVu

In het begin van de jaren 2000 werd DjVu beschouwd als een serieuze concurrent van PDF. Het Million Book Project, een van de grootste digitaliseringsprojecten ter wereld, gebruikte DjVu vanaf 2002 als een van zijn uitvoerformaten. Ook universiteitsbibliotheken, Wikisource en enkele wetenschappelijke archieven maakten gebruik van DjVu. De hoogtijdagen eindigden rond 2015 toen browsers de ondersteuning voor bepaalde plug-ins en Java-applets stopzetten. In 2016 kondigde het Internet Archive uiteindelijk aan geen nieuwe DjVu-bestanden meer te zullen aanmaken, omdat PDF zich als standaard had doorgezet.

Ondanks de afname van nieuw aangemaakte DjVu-bestanden bestaan er nog steeds miljoenen DjVu-bestanden op internet. Om deze bestanden zonder omwegen en in hoge kwaliteit op alle apparaten te kunnen openen, is conversie naar PDF zinvol. Het enige nadeel is de iets grotere bestandsgrootte na de conversie. Maar de iets grotere bestandsgrootte is tegenwoordig meestal acceptabel.

Bronnen

Archive.org: Discussie over het einde van DjVu-creatie
Archive.org: Terugblik op 20 jaar Million Book Project
Eldakar, Y., El Gammal, K., Adly, N. et al.: The Million Book Project at Bibliotheca Alexandrina. Journal of Zhejiang University-SCIENCE A 6(11), 1327–1340 (2005). https://doi.org/10.1631/jzus.2005.A1327

Laatst bijgewerkt op 10. maart 2026 door Sören met meer dan 127.898.461 geconverteerde bestanden sinds 2013.