Alles over DDS bestanden

Het textuurformaat van Microsoft voor games en 3D-toepassingen

Laatst bijgewerkt op 25 april 2026 door Sören Ramspeck met meer dan 128.393.936 geconverteerde bestanden sinds 2013.

DDS staat voor DirectDraw Surface en is een door Microsoft ontwikkeld bestandsformaat voor het opslaan van texturen en oppervlaktegegevens voor 3D-toepassingen. Het formaat werd samen met DirectX 7 geïntroduceerd om gecomprimeerde en ongecomprimeerde texturen op te slaan^[1]. De header is rechtstreeks afgeleid van de DirectDraw 7-structuren, en hoewel DirectDraw zelf al lang als een verouderde API wordt beschouwd, leeft het bestandsformaat voort en wordt het nog steeds veel gebruikt^[2]. Wie ooit gamebestanden heeft uitgepakt of zelfs mods voor games heeft gemaakt, is vrijwel zeker .dds-bestanden tegengekomen – en kon deze misschien niet direct bekijken.

Technische achtergrond

Grafische kaarten hadden destijds vaak slechts 8 MB videogeheugen, en ongecomprimeerde texturen slokten dit binnen enkele seconden op. De oplossing kwam van S3 Graphics, dat met de S3 Texture Compression (S3TC) een methode ontwikkelde waarmee textuurgegevens konden worden teruggebracht tot een kwart tot een zesde van hun oorspronkelijke grootte, zonder dat de grafische kaart de gegevens eerst tijdrovend moest uitpakken voordat ze konden worden weergegeven. In maart 1998 licentieerde Microsoft deze technologie voor DirectX^[3]. S3TC was oorspronkelijk ontwikkeld voor de grafische kaart Savage 3D en in 1997 gepatenteerd^[4]. Microsoft koos juist voor dit algoritme omdat het de beste beeldkwaliteit leverde en kostenefficiënt in hardware kon worden ^[3]geïmplementeerd. Met DirectX 7 kreeg het gecomprimeerde textuurbestand vervolgens zijn eigen container: het DDS-formaat.

Verdere ontwikkeling van het formaat

Wat in 1999 begon als een eenvoudige textuurcontainer, werd in de loop der jaren flink uitgebreid. Met DirectX 8.0 kwam er ondersteuning voor volumetexturen bij, en vanaf Direct3D 10 worden ook textuur-arrays ondersteund^[1]. Daarbij werd een uitgebreide header (DX10-Extension) geïntroduceerd, die een nogal vervelend probleem oploste: De formaataanduidingen uit Direct3D 9 en Direct3D 10 botsten met elkaar, wat zonder de nieuwe header tot dubbelzinnigheden bij het laden zou hebben ^[2]geleid. Met DirectX 11 kwamen er vervolgens nog meer compressiemethoden bij, die onder andere HDR-texturen (voor realistische lichtomstandigheden) en een algehele hogere kleurechtheid mogelijk maken.

DDS: afbeelding of containerformaat?

DDS is daarbij minder een klassiek beeldformaat dan wel een containerformaat. Een enkel DDS-bestand kan naast eenvoudige 2D-texturen ook cube maps (zes zijden van een omgevingsreflectie, zoals die bijvoorbeeld nodig zijn voor de lucht of spiegelende oppervlakken), volumetexturen (voor effecten zoals mist of rook) en complete mipmap-ketens bevatten. Deze laatste zijn textuurvarianten met afnemende resolutie, zodat een object in de verte niet dezelfde textuur met hoge resolutie hoeft te laden als een object direct voor de camera. De vijf oorspronkelijke compressieformaten DXT1 tot DXT5 zijn met Direct3D 10 hernoemd naar BC1^[4] tot BC3, waarbij DXT2 en DXT4 in de praktijk nauwelijks werden gebruikt.

Toepassingsgebieden van DDS-bestanden

Het formaat wordt door vrijwel elke grote game-engine ondersteund, waaronder Unreal Engine, Unity en CryEngine. Typische toepassingen zijn diffuse maps (de eigenlijke kleurstelling van een oppervlak), normal maps (gesimuleerde oppervlaktedetails zoals groeven of oneffenheden), specular maps (regeling van glans en reflecties) en alle andere textuurtypes die een moderne 3D-game met zich meebrengt.
Hoewel DDS oorspronkelijk voor DirectX werd ontwikkeld, kan het via de OpenGL-extensie GL_EXT_texture_compression_s3tc ook in OpenGL worden gebruikt^[4]. Wie dus denkt dat DDS een puur Windows-onderwerp is, heeft het mis. Ook buiten de game-industrie wordt het formaat gebruikt, bijvoorbeeld bij architectuurvisualisaties of simulaties.

Software-ondersteuning

Er zijn verschillende programma's beschikbaar om DDS-bestanden te openen en te bewerken, waaronder Adobe Photoshop (met plug-in), GIMP (met DDS-plug-in), Paint.NET en IrfanView. Microsoft onderhoudt met DirectXTex en DirectXTK eigen open-sourcebibliotheken op GitHub, die het formaat volledig ondersteunen. Als alternatief kunnen DDS-bestanden met online-omzetten.nl direct in de browser worden geconverteerd naar gangbare formaten zoals PNG of JPG.

Bronnen

[1] Microsoft Learn: DDS – Win32-apps
[2] Chuck Walbourn / Microsoft DirectX SDK Blog: The DDS File Format Lives
[3] Microsoft Licenses 3-D Graphics Technology From S3 Incorporated
[4] Wikipedia S3 Texture Compression